Ongeveer 60% van de Litouwse bevolking woont in appartementen blokken uit het sovjet tijdperk. Al sinds de jaren zeventig zijn sovjet architecten in discussie over de aanpak voor de renovatie van deze gebouwen. Vandaag de dag is eigendom geprivatiseerd, wat de opgave nog lastiger maakt, slechts 1000 van de 34.250 appartementen gebouwd door de Sovjets is gerenoveerd.
Ondertussen groeit de bevolking van Litouwen. Mensen verhuizen steeds vaker van het platte land naar een van de vier grote steden, en er heerst dan ook een zeer actieve vastgoed markt. In de centra van de grote steden zijn de meeste woningbouwontwikkelingen relatief kleine appartementen gelijkaardig aan de huidige microrayon typologieën. Aan de andere kant wordt er veel gebouwd buiten de stad. Het steden dijen uit, en zo ook de afhankelijkheid van auto’s. Onderzoek laat zien dan in de microrayon buurten nauwelijks wordt gebouwd.
Deze modernistische wijken hebben echter een groot ontwikkelpotentieel. Er is een overschot aan ongedefinieerde publieke ruimte tussen de appartementenblokken dat kan worden geherdefinieerd, getransformeerd of gedensifieerd. Dit is echter enkel mogelijk als onderdeel van een lange termijn visie en door actieve samenwerking tussen overheid, bewoners en vastgoed ontwikkelaars. Hert vereist het aanpassen van geldende bestemmingsplannen om densificatie toe te staan, het co-ontwikkelen van strategieën en site specifieke pilootprojecten. Door een integrale aanpak kan voldoende draagkracht worden gegenereerd voor het in gang zetten van de duurzame transformatie van het woningbestand. Ondertussen zal deze aanpak helpen met het compact houden van steden, het voorkomen van een wooncrisis en duurzame stedelijke ontwikkeling mogelijk maken.
Design studio ‘Microrayon transformation strategies’ was geleid en geïnitieerd door Johan de Wachter als geassocieerd hoogleraar aan de Kaunas University of Technology.
